Oznaczenia prania na metkach - co oznaczają symbole?

Metka wystaje z bocznego szwu i ma na sobie pięć piktogramów, z których rozpoznajesz może dwa. Wszystkie symbole prania sprowadzają się do pięciu kształtów bazowych: miska oznacza pranie, trójkąt wybielanie, kwadrat suszenie, żelazko prasowanie, kółko czyszczenie profesjonalne. Reszta to kropki, kreski i krzyżyki, które ten podstawowy sens zawężają.

Co oznaczają symbole na metkach?

System piktogramów opiera się na normie ISO 3758 i jest identyczny w całej Unii Europejskiej, więc metka z Portugalii znaczy dokładnie to samo co metka z Polski. Kolejność symboli też jest stała: pranie, wybielanie, suszenie, prasowanie, czyszczenie profesjonalne.

Trzy modyfikatory zmieniają znaczenie każdego kształtu bazowego. Krzyżyk na symbolu oznacza zakaz danej czynności. Kreska pod symbolem oznacza program łagodny, dwie kreski program bardzo łagodny. Kropki wewnątrz symbolu określają temperaturę, przy czym jedna kropka to najniższa wartość dopuszczalna dla danej czynności, trzy kropki najwyższa.

Warto znać jeszcze jedną zasadę, która nie wynika z samych piktogramów. Metka podaje maksymalne dopuszczalne obciążenie, a nie zalecane. Symbol pozwalający na 40 stopni nie znaczy, że rzecz trzeba prać w czterdziestu, tylko że powyżej tej temperatury producent nie odpowiada za skutki.

Jak czytać symbole prania?

Miska z wodą to symbol prania, a wszystko, co znajduje się w środku i pod nią, zawęża sposób jego wykonania. Bez dodatkowych oznaczeń miska pozwala na pranie w pralce w dowolnym programie.

Dwa ostatnie wiersze mylą się najczęściej. Miska z ręką dopuszcza kontakt z wodą i nadaje się do domowego prania w misce, natomiast miska przekreślona zakazuje wody całkowicie, także przy zamaczaniu plamy. Ten drugi symbol znajdziesz głównie na rzeczach klejonych, z wypełnieniem albo z podszewką z innego włókna niż wierzch. Symbol miski z ręką pojawia się z kolei standardowo przy swetrach moherowych damskich i przy większości dzianin z długim włosem.

Co oznaczają symbole suszenia?

Kwadrat odpowiada za suszenie, a to, co jest w środku, rozróżnia suszenie naturalne od suszarki bębnowej. Kwadrat z kołem w środku dotyczy wyłącznie suszarki.

Symbol suszenia na płasko jest tym, który najczęściej się ignoruje, a jego pominięcie kosztuje najwięcej. Mokra dzianina waży dwa do trzech razy więcej niż sucha, więc powieszona na ramiączkach wydłuża się w barkach o kilka centymetrów i już do pierwotnej długości nie wraca. Ta sama zasada obowiązuje przy całej dzianinie damskiej, niezależnie od grubości splotu.

Jak rozumieć symbole prasowania?

Żelazko oznacza prasowanie, a liczba kropek w jego środku odpowiada maksymalnej temperaturze stopy. Jedna kropka to około 110 stopni, dwie około 150, trzy około 200.

• Jedna kropka. Poliester, akryl, nylon i jedwab, zawsze przez tkaninę bawełnianą i bez pary.
• Dwie kropki. Wełna, wiskoza i mieszanki, z parą i najlepiej od strony lewej.
• Trzy kropki. Bawełna i len, pełna moc, para wskazana, prasowanie na lekko wilgotnej tkaninie.
• Żelazko przekreślone. Zakaz prasowania, zwykle przy nadrukach, tkaninach powlekanych i plisach termicznych.

Osobnym znakiem jest żelazko z przekreślonymi liniami pary pod spodem, oznaczające zakaz prasowania parowego przy dozwolonym prasowaniu na sucho. Spotkasz je przy tkaninach, które przy kontakcie z parą zmieniają odcień. Dobrze wyprasowana wiskoza w świetle dziennym odzyskuje matowy połysk, a przy ruchu opada miękko zamiast się łamać, dlatego przy sukienkach z wiskozy warto trzymać się dwóch kropek i prasować je od lewej strony.

Co oznacza kółko na metce?

Kółko odpowiada za czyszczenie profesjonalne, a litera w środku mówi pralni, jakiego rozpuszczalnika użyć. Ten symbol jest adresowany do zakładu, nie do ciebie, i sam w sobie nie zakazuje prania w domu, o ile miska obok nie jest przekreślona.

Litera P oznacza czyszczenie perchloroetylenem, czyli standardową metodę dostępną w każdej pralni. Litera F wskazuje węglowodory i dotyczy tkanin delikatniejszych. Litera W w kółku to czyszczenie na mokro, metoda łagodniejsza od klasycznej chemii, dobra dla wełny i kaszmiru. Kółko przekreślone zakazuje czyszczenia profesjonalnego całkowicie. Kreska pod kółkiem, tak jak przy misce, oznacza proces łagodny.

Trójkąt, ostatni z pięciu kształtów bazowych, odpowiada za wybielanie. Pusty trójkąt dopuszcza dowolny wybielacz, trójkąt z dwiema ukośnymi kreskami wyłącznie środki bez chloru, trójkąt przekreślony zakazuje wybielania w ogóle. Ten ostatni znajdziesz na większości rzeczy barwionych i na wszystkim, co ma domieszkę elastanu.

Jak często prać poszczególne rodzaje rzeczy?

Częstotliwość prania zależy od tego, ile powierzchni tkaniny styka się bezpośrednio ze skórą, a nie od tego, ile godzin rzecz była noszona. Im mniejszy kontakt, tym rzadsze pranie.

Bielizna i skarpety idą do prania po każdym noszeniu, bo kontakt jest całkowity. Koszulki i topy noszone bezpośrednio na ciele wytrzymują jedno do dwóch noszeń. Koszule zakładane na top wytrzymują trzy do czterech, o ile nie ma widocznych zabrudzeń przy kołnierzu i pod pachami. Dzianina, którą nosi się na warstwie pośredniej, wystarczy prać raz na pięć do ośmiu noszeń. Spodnie i spódnice, poza dżinsem, znoszą od czterech do sześciu noszeń.

Dżins jest tu osobnym przypadkiem i wymaga najrzadszego prania ze wszystkiego. Producenci zalecają odstępy od dziesięciu noszeń w górę, bo każde pranie osłabia barwnik i włókno bawełny w miejscach zagięć. Między praniami wystarczy wywietrzyć spodnie przez noc, a punktowe zabrudzenia usunąć wilgotną szmatką. Ta sama zasada dotyczy sukienek damskich z gęstej tkaniny, noszonych na cienkiej warstwie spodniej.

Czego nie robić przy praniu wbrew metce

Cztery odstępstwa od oznaczeń kończą się szkodą nieodwracalną, a nie tylko gorszym efektem.

• Nie przekraczaj temperatury podanej na misce nawet o dziesięć stopni, bo skurcz wełny zaczyna się dokładnie w tym punkcie i jest procesem jednorazowym.
• Unikaj wirowania przy symbolu z dwiema kreskami, ponieważ to nie prędkość obrotów, tylko siła odśrodkowa trwale splata włókna dzianiny.
• Nigdy nie susz w suszarce rzeczy z symbolem przekreślonego koła, bo gorące powietrze kurczy włókna naturalne szybciej niż gorąca woda.
• Nie stosuj wybielacza przy przekreślonym trójkącie, nawet punktowo na plamie, bo chlor rozjaśnia barwnik wokół plamy i zostawia trwałą, jaśniejszą obwódkę.

Jak prać rzecz bez metki?

Przy braku metki decyduje skład materiału rozpoznany dotykiem i wyglądem, a w razie wątpliwości najostrożniejszy możliwy program. Reguła bezpieczeństwa brzmi: 30 stopni, program delikatny, wirowanie do 600 obrotów, suszenie na płasko.

Włókna naturalne rozpoznasz po zachowaniu tkaniny. Bawełna gniecie się i chłonie wodę natychmiast, len gniecie się mocniej i ma widoczne nierówności w splocie, wełna sprężynuje po ściśnięciu w dłoni, jedwab jest chłodny w dotyku i ogrzewa się od ręki w kilka sekund. Włókna syntetyczne pozostają chłodne, nie chłoną wody i wracają do kształtu bez zagnieceń.

Przy rzeczach jednolicie bawełnianych, takich jak większość koszul damskich, ryzyko jest niewielkie i wystarczy standardowe pranie w 30 stopniach. Ostrożności wymagają mieszanki, bo o programie decyduje zawsze włókno najbardziej wrażliwe, nawet jeśli stanowi tylko piętnaście procent składu. Przy odzieży jeansowej dochodzi jeszcze jeden czynnik, czyli barwnik indygo, który schodzi przez pierwsze trzy do pięciu prań i barwi wszystko, co jest z nim w bębnie.

Co zrobić, gdy metka jest nieczytelna albo odcięta?

Sprawdź stronę producenta po nazwie modelu albo poszukaj drugiej metki, bo w wielu rzeczach skład jest wszyty osobno, przy dolnym szwie. Jeśli nic nie znajdziesz, potraktuj rzecz jak wełnę: 30 stopni, program delikatny, suszenie na płasko.

Czy symbole prania są takie same poza Europą?

Nie do końca. Stany Zjednoczone stosują własny system, w którym pojawiają się dodatkowe piktogramy, a Japonia w 2016 roku wprowadziła normę z liczbami przy misce zamiast kropek. Rzeczy sprowadzane spoza Unii mogą mieć obie metki naraz.

Czy pranie w niższej temperaturze niż na metce jest bezpieczne?

Tak, zawsze, bo metka podaje wartość maksymalną. Jedynym kosztem jest gorsza skuteczność przy plamach tłustych i przy zapachach, więc w takich sytuacjach lepiej wydłużyć program niż podnieść temperaturę.

Jak prać rzeczy z lnu, żeby się nie kurczyły?

W 30 stopniach, na programie delikatnym, z wirowaniem do 600 obrotów i wyjmowaniem z bębna od razu po zakończeniu. Len kurczy się głównie przy pierwszym praniu i przy suszeniu w wysokiej temperaturze, dlatego rzeczy z odzieży lnianej i muślinowej najlepiej suszyć na powietrzu, w cieniu.

Wracając do tej metki z pięcioma piktogramami: wystarczy zapamiętać pięć kształtów bazowych i trzy modyfikatory, żeby przeczytać każdą z nich bez sprawdzania. Jeśli miałabyś zapamiętać tylko jeden symbol, niech to będzie kwadrat z poziomą kreską, bo to on chroni przed jedyną szkodą, której nie da się później naprawić.